Suốt cuộc đời đã qua của ông, ông đã từng nhớ một người nhiều đến thế này chưa? Tôi thì chưa từng. Hay ít ra, tôi không nhớ mình đã từng như thế. Tôi từng viết vài bài thơ về nỗi nhớ, nhưng nỗi nhớ ngày ấy thường chỉ xuất hiện vào mùa thu. Khi đó tôi rất thích viết thơ, nên cứ mỗi lần thu về, tôi lại mang nỗi nhớ ra, để nắng soi một chút, để gió chạm vào một chút, rồi đem nó đặt vào trong câu chữ. Thu đi qua, tôi cũng thôi nhớ.
Nghĩ lại thì nỗi nhớ ngày xưa là mùa thu, là chữ, là ý trong thơ, nên nó giống một bức tranh được pha bằng những gam màu trừu tượng hơn là một điều gì đó thật sự tồn tại ngay trước mắt tôi. Không phải là tôi không nhớ, sự thật là tôi có nhớ, nhưng trong cái nhớ ấy vẫn có một mục đích. Tôi muốn viết cho đẹp, muốn câu chữ có cảm xúc, muốn bài thơ đủ buồn để người đọc có thể chạm vào nó. Tôi đem cảm xúc nhốt vào trong từng câu chữ, lựa từng chữ, sửa từng ý, nâng niu từng nét như một người đang cẩn thận pha màu cho một bức tranh. Chính vì thế, nỗi nhớ ấy dù có thật, cuối cùng vẫn trở thành một thứ đã được tôi sắp xếp, được tôi làm cho đẹp, được tôi đặt vào đúng chỗ mà mình muốn. Nó là nỗi nhớ, nhưng cũng là một tác phẩm mà tôi có thể khép lại khi mùa thu đi qua.
Cũng có một khoảng thời gian tôi từng rất nhớ một người, nhưng đó là một nỗi nhớ vô vọng. Tôi biết mình không nên, biết phía trước chẳng có gì để chờ đợi, nhưng tôi vẫn nhớ. Nỗi nhớ ấy đau theo một cách rất rõ ràng, bởi tôi biết ngay từ đầu rằng nó không có con đường nào để đi tiếp. Có lẽ chính vì biết nó vô vọng nên tôi còn có thể tự nhắc mình rằng rồi một ngày nào đó nó sẽ qua. Tôi có thể đau, có thể nhớ, có thể buồn, nhưng ít nhất tôi vẫn hiểu được mình đang đứng ở đâu. Còn nỗi nhớ bây giờ thì khác.
Nỗi nhớ bây giờ không còn là mùa thu, không còn là một câu thơ, cũng chẳng phải một bức tranh mà tôi có thể ngồi xuống lựa màu rồi cẩn thận vẽ lại theo ý mình. Nó ở ngay trước mặt tôi, ở khắp mọi nơi, và đôi khi hiện diện ngay cả lúc tôi chẳng hề muốn nghĩ đến. Nó không chờ tôi chuẩn bị, không hỏi tôi có muốn nhớ hay không, cũng không cần một mùa nào đó làm lý do để xuất hiện. Có những lúc tôi đang làm một việc hoàn toàn bình thường, nó vẫn lặng lẽ đi ngang qua trong đầu như thể nơi đó vốn đã có sẵn một chỗ dành cho nó. Tôi không thể nhốt nó vào câu chữ rồi đóng trang giấy lại như ngày xưa. Và có lẽ chính vì thế, nỗi nhớ bây giờ mới thật đến mức khiến tôi bất lực.
Trong nỗi nhớ vô vọng, tôi biết mình không nên, nhưng tôi lại nhớ. Còn cái bất lực trong nỗi nhớ này là tôi biết mình có thể, nhưng tôi lại không thể. Bởi điều tôi mong mỏi không phải là một câu chuyện chỉ do một mình tôi dệt nên. Tôi muốn có sự đồng thuận, muốn nếu có một điều gì đó tồn tại thì nó phải tồn tại từ cả hai phía. Tôi không muốn dùng cảm xúc của mình để thay luôn phần cảm xúc của một người khác, càng không muốn chỉ vì tôi mong mỏi mà tự biến sự im lặng, một ánh nhìn hay một điều rất nhỏ thành câu trả lời mà mình muốn nghe. Nhưng ông biết đấy, làm gì có một sự đồng thuận hoàn toàn tinh khiết trong mối quan hệ giữa con người với con người, một sự đồng thuận không pha lẫn sợ hãi, do dự, hoàn cảnh, mong muốn hay những giới hạn riêng của mỗi người… đúng không?
Thế đấy, nỗi nhớ của tôi tự dưng rơi vào một trạng thái bất lực như bây giờ. Và điều đáng tội nghiệp hơn nữa là tôi chỉ biết im lặng ngắm nhìn nó, chứ không dám lắng nghe nó quá nhiều. Bởi mỗi lần thật sự lắng nghe nỗi nhớ ấy, tôi lại có một sự đồng cảm gần như tuyệt đối với chính mình. Mà ông biết đấy, khi con người bắt đầu đồng cảm quá nhiều với cảm xúc của mình, người ta rất dễ đi đến thiên vị. Ta bắt đầu nhìn mọi chuyện từ phía mình nhiều hơn, bắt đầu cho rằng mình đã chờ đủ lâu, đã nhớ đủ nhiều, đã kiềm chế đủ nhiều, rồi vô thức mong người kia phải hiểu được những điều đó. Và từ thiên vị, sự bất công rất dễ bắt đầu.
Sự bất công trong cảm xúc đôi khi không ồn ào ngay từ đầu. Nó bắt đầu bằng một chút than vãn, một câu hỏi rằng tại sao tôi lại phải chịu đựng điều này, tại sao tôi nhớ nhiều như thế mà người kia có thể bình thản, tại sao tôi đã nghĩ cho người ta nhiều đến vậy mà người ta lại chẳng làm điều gì giống như điều tôi mong đợi. Rồi nếu cứ tiếp tục lắng nghe những lời than vãn ấy, tôi có thể bắt đầu âm thầm tính toán, cân đo xem ai đã cho nhiều hơn, ai đã nhớ nhiều hơn, ai đã bước về phía ai nhiều hơn. Đến một lúc nào đó, cảm xúc của chính mình sẽ trở thành bằng chứng để kết tội một người khác, dù người ấy chưa từng hứa với tôi điều gì. Tôi không thích điều đó. Tôi không muốn vì mình nhớ mà biến người khác thành người có lỗi, cũng không muốn biến tình cảm của mình thành một món nợ mà ai đó phải trả.
Có lẽ đó là lý do tôi thường chỉ đứng xa một chút để ngắm nhìn nỗi nhớ của mình, thay vì bước hẳn vào bên trong nó. Tôi biết nó ở đó, biết nó thật, biết có những ngày nó sâu hơn những ngày khác, nhưng tôi không muốn để nó trở thành tiếng nói duy nhất trong đầu mình. Tôi sợ nếu nghe nó quá lâu, tôi sẽ thương chính mình quá mức, rồi từ thương mình lại sinh ra trách người. Khi ấy, một thứ vốn rất đẹp có thể trở nên méo mó chỉ vì tôi bắt đầu đòi hỏi nó phải được đáp lại theo cách mình muốn. Tôi không muốn nỗi nhớ của mình đi đến chỗ đó. Nếu nó đã không thể đi đâu, ít nhất tôi vẫn muốn giữ cho nó được tử tế.
Mọi người xung quanh thường nói tôi vô cảm. Có lúc tôi cũng tự hỏi, nếu một ngày nào đó tôi thật sự trở nên vô cảm thì sao? Nếu tôi không còn một nỗi nhớ nào để ngắm nhìn, không còn một điều gì đó âm thầm đi qua trong lòng khiến mình phải dừng lại vài giây thì sao? Có lẽ lúc ấy cuộc sống sẽ nhẹ hơn rất nhiều, bởi chẳng còn gì đủ sức quấy rầy mình nữa. Nhưng tôi lại không chắc một cuộc sống hoàn toàn không bị quấy rầy bởi cảm xúc có thật sự là điều tôi muốn hay không. Có khi nhẹ hơn thật, nhưng chưa chắc đã đẹp hơn.
Buổi sáng hôm nay, với ly cà phê trên tay, nỗi nhớ lại đến quấy rầy tôi nữa rồi. Nó chẳng báo trước, cũng chẳng có lý do gì đặc biệt để xuất hiện. Tôi chỉ ngồi đó, uống cà phê, nhìn một buổi sáng rất bình thường, rồi nhận ra nó lại đang ở bên cạnh mình như thể chưa từng rời đi. Tôi vẫn biết mình không nên lắng nghe nó quá lâu, vẫn biết phải giữ một khoảng cách đủ để không thiên vị chính mình và bất công với người khác. Nhưng có một điều tôi phải thừa nhận là tôi chẳng muốn ngăn nó lại chút nào cả. Có lẽ cứ để nó ngồi đó một lúc cũng được.
2026.08.21
diên vỹ
