Ông biết không, hôm nay tôi lại phải đi ra “tòa”. Tuy gọi là tòa, nhưng nơi này thật ra rất khác với cái cảm giác người ta thường nghĩ khi nghe tới hai chữ đó. Nó chỉ là một căn phòng nhỏ được sử dụng trong khu nhà thờ ở Crosstown, giống một nơi nhắc nhở thân thiện để người ta có cơ hội sửa những gì cần sửa trước. Ông tòa cũng nói rất rõ rằng chỗ này chủ yếu là để nhắc nhở và cho người dân thời gian thực hiện những gì được yêu cầu. Tòa chính thức thật sự là ở 201 Poplar, và chỉ khi người dân không chịu thực hiện nhiệm vụ thì mới bị đưa tới bước đó. Trường hợp của tôi hiện tại vẫn còn ở dạng rất hiền, đại khái là họ chỉ muốn thấy tôi thật sự chịu làm và chịu sửa, chưa có gì nghiêm trọng cả.
Khi tới lượt tôi được gọi tên, tôi lấy điện thoại ra đưa hình cho họ xem. Người đầu tiên nhìn hình rồi nói phần sát hàng rào vẫn cần phải dọn thêm. Tôi nói tôi đã cắt hết rồi, chỉ còn phải gom lại và đem ra ngoài thôi. Bà ấy vẫn nhắc là phải dọn cho sạch hoàn toàn, rồi bảo tôi đưa hình cho ông tòa xem. Ông ấy cầm điện thoại, nhìn hình mới rồi so với hình cũ, sau đó gật gù bảo đúng là đã có cải thiện. Rồi ông ấy hỏi tôi là tôi thuê người làm hay tự làm, tôi nói tôi tự làm.
Ông ấy lại hỏi tôi có những dụng cụ gì, tôi kể là có đồ cắt cỏ với cưa cây. Còn như cái búa, cái dao hay những dụng cụ linh tinh khác thì tôi không khai ra đâu nhé. Ông biết tôi rồi đó, tôi thường lười giải thích lắm, nói càng nhiều thì càng phải giải thích tại sao có cái này, dùng cái kia để làm gì, nên thôi, cái gì cần nói thì tôi mới nói. Sau đó ông ấy hỏi từ giờ tôi sẽ giữ cho mọi thứ tốt như vậy chứ, rồi tiếp tục dọn dẹp phần còn lại đúng không, tôi nói vâng. Ông ấy cười, bảo nhìn cũng khá tốt rồi, chỉ cần nhớ dọn sạch mọi thứ. Thế là xong, tôi thấy nhẹ cả người vì ít nhất lần này người ta nhìn thấy là tôi thật sự đã làm chứ không phải chỉ nói rồi để đó.
Xong việc ở đó, tôi bắt đầu đi vòng quanh Crosstown. Trời ạ, lúc đầu tôi chỉ nghĩ đó là một tòa nhà rất lớn thôi, ai ngờ càng đi càng thấy nó giống một thành phố nhỏ được nhét vào trong một khối nhà khổng lồ. Sảnh rộng, trần cao, cửa kính khắp nơi, cầu thang chạy ngang dọc, tầng này nhìn xuống tầng kia. Có lúc tôi đứng ở giữa rồi ngẩng đầu lên, nhìn hết lớp này tới lớp khác, cứ như tòa nhà không chịu kết thúc vậy. Đi thêm một đoạn lại thấy bên kia còn nguyên một khối cao tầng khác nối với phần mình đang đứng. Đúng là kiểu nơi mình cứ đi rồi lại phát hiện phía trước vẫn còn rất nhiều thứ chưa xem.
Tôi lên tầng 2 thì thấy Crosstown Arts, có khu nghệ thuật, âm nhạc, gallery, những khoảng sàn gỗ rộng và mấy cây cột bê tông cũ vẫn được giữ nguyên. Tôi khá thích cái kiểu họ không cố biến mọi thứ thành mới tinh, mà để tường cũ, cột cũ, sàn bê tông xen với kính, gỗ, kim loại và ánh sáng hiện đại. Nhìn vừa đẹp vừa lạ, kiểu cũ và mới nằm cạnh nhau mà lại hợp. Có mấy cái cầu thang làm thành dạng bậc ngồi, trên đó còn gắn những miếng đệm đỏ nhìn rất dễ thương. Rồi có một cái cầu thang đỏ cong cong ở giữa, nổi bật hẳn so với phần còn lại của tòa nhà. Không đến mức đẹp làm người ta choáng, nhưng rõ ràng là lạ mắt và có cá tính riêng.
Cái làm tôi thấy thú vị nhất lại là những khoảng sảnh ở từng tầng. Hầu như đi tới đâu tôi cũng thấy người ta đặt vài cái bàn làm việc cho mọi người dùng, có chỗ là bàn dài sát cửa sổ, có chỗ là một dải bàn chạy theo lan can, có chỗ là bàn lớn đặt giữa sảnh. Trên bàn còn có ổ điện đàng hoàng, có loại gắn ngay trên mặt bàn, có loại phải mở cái nắp lên mới thấy ổ cắm bên trong. Tôi thấy khá nhiều người ngồi ở đó làm việc, có người mở laptop, có người ngồi một mình rất yên. Tôi thấy điều đó khá hay vì tòa nhà này không chỉ có những khu riêng của các tổ chức mà còn chừa rất nhiều khoảng dùng chung ở giữa để người ta có thể ngồi làm việc, nghỉ chân hay ở lại một lúc mà không cần phải vào quán nào cả. Nếu tôi muốn tìm một chỗ yên yên để ngồi làm việc thì những khu như vậy đúng là khá tiện.
Tôi còn thấy Tech901, Memphis Teacher Residency, Poplar Foundation, Pyramid Peak Foundation, những chương trình đào tạo IT, rồi cả American Job Center nữa. Nghĩa là trong cùng một nơi có đủ kiểu tổ chức khác nhau, muốn học thì có chỗ học, muốn tìm việc thì có chỗ tìm việc, muốn làm việc thì có chỗ ngồi, muốn xem nghệ thuật cũng có. Bên ngoài còn có cả theater nữa. Đi một hồi tôi mới hiểu tại sao cái bảng lớn bên ngoài lại nói Crosstown là nơi nghệ thuật, đời sống và cộng đồng gặp nhau. Nhìn những gì có bên trong thì đúng là người ta đang cố tạo ra một nơi để nhiều kiểu người khác nhau có thể cùng đến, cùng làm việc, học, sáng tạo và sinh hoạt. Nó không giống một tòa nhà chỉ để cho thuê từng phòng riêng lẻ, mà giống một nơi được thiết kế để người ta thật sự ở lại và sử dụng không gian.
Tôi còn đi lên khá cao. Có những chỗ khoảng thông tầng sâu quá, nếu đứng sát lan can nhìn xuống thì có cảm giác như mình đang lơ lửng giữa không trung. Đẹp thì đẹp thật, nhưng tôi vốn hơi sợ độ cao nên đứng ở những chỗ như vậy vẫn thấy không được tự nhiên cho lắm. Đi một hồi tôi tưởng gần hết rồi, ai ngờ còn mấy tầng nữa, tới tầng 7 thì không đi thang bộ tiếp được mà phải chuyển sang thang máy. Tôi còn thử bấm lên tầng 10 nhưng thang không cho lên, lúc đầu còn tưởng thang máy có vấn đề, sau lại nghĩ có lẽ tầng 10 là khu ở hoặc khu riêng nên người ngoài không vào được. Tôi cũng không chắc hoàn toàn, chỉ biết là tầng 10 không thể đi lên dễ dàng như những tầng dưới.
Có điều từ nhà tôi đi tới Crosstown rồi quay về mất hơn một tiếng. Nghĩ kỹ thì đúng là hơi xa xỉ nếu chỉ chạy xuống đây để ngồi làm việc vài tiếng, vì dù chỗ đẹp, bàn ghế tiện và không gian dễ chịu thì thời gian đi đường cũng là một cái giá. Nếu có việc gì ở khu này thì ghé vào ngồi một lúc chắc rất hay, còn bảo xuống thường xuyên chỉ để làm việc thì tôi không nghĩ là đáng. Tôi cũng có một cảm giác khác khi đi vòng quanh, đó là Crosstown tuy rất rộng, thiết kế đẹp và có nhiều thứ bên trong, nhưng hình như đã mất đi một phần sự nhộn nhịp và đông đúc thì phải. Có những khoảng rất lớn nhưng lại khá vắng, những hành lang đẹp nhưng ít người qua lại. Tôi không biết trước đây nó có từng đông hơn không, chỉ là nhìn hiện tại tôi có cảm giác như vậy.
Có lúc tôi còn thoáng nghĩ không biết một tòa nhà lớn như thế này sẽ đứng vững được bao lâu nếu tình hình sau này tệ đi. Nếu một nơi như vậy rồi cũng dần vắng hơn thì tiếc thật. Nhưng nghĩ thêm một chút tôi lại thấy thôi, đó chắc cũng không phải chuyện để tôi ngồi lo. Tôi chỉ là một người đi ngang qua, nhìn, thấy thích, thấy hơi tiếc nếu nghĩ tới viễn cảnh đó, rồi tiếp tục ngày của mình. Có những thứ nhìn thấy thì mình nghĩ vài câu vậy thôi, chứ cũng đâu phải chuyện gì mình có thể thay đổi được. Thế nên tôi lại tiếp tục đi, coi như hôm nay có dịp nhìn thêm một nơi khá lạ.
Lúc đó tôi đã mệt và đói thật sự. Ngay phía bên phải khi bước vào Crosstown có một tiệm Việt, lúc mới vào tôi đã thấy nhưng chưa ghé. Trước khi về, tôi quay lại mua hai ổ bánh mì kiểu Việt mang đi, vì ngoài cửa ghi là đóng lúc 3 giờ nhưng khi tôi bước vào thì bên trong vẫn còn khách. Tôi mới hỏi nếu chỉ mua to go thì có được không, họ nói được, vậy là tôi mua hai ổ bánh mì thịt nướng, một ổ để ra xe ăn ngay vì lúc đó đói quá, còn một ổ để lát nữa ăn trên đường khi lái xe sang chỗ con gái. Tôi cần qua chỗ nó vì trưa thứ Sáu còn phải chở nó đi khám mắt định kỳ và mua kính mới hằng năm. Mỗi ổ mười hai đồng, hai ổ là hai mươi bốn, cộng thuế thành khoảng hai mươi sáu, tôi tip thêm năm đồng nên tổng cộng là ba mươi mốt đồng.
Quán nhìn cũng đẹp, có quầy gỗ, đèn vàng, cây xanh treo xuống, phía sau là những chai lọ và ly treo khá gọn gàng. Bánh mì thì chỉ là thịt nướng bình thường thôi, không phải kiểu đặc biệt gì, nên nghĩ lại mười hai đồng một ổ cũng hơi cao, nhưng ăn thì vẫn được. À mà anh chủ quán khá đẹp trai, chắc tầm cuối ba mươi hoặc hơn một chút. Nhưng ông biết tôi rồi đó, tôi có thói quen không hỏi nhiều, cũng không nói nhiều, nhất là khi tôi biết đó chỉ là một tương tác rất bình thường và không có gì cần kéo dài. Con gái tôi thì hoàn toàn ngược lại, nó tò mò đủ thứ, hỏi đủ thứ, nhìn thấy gì cũng muốn biết, nên hai mẹ con mà đi ra ngoài thì lúc nào cũng giống hai thái cực hoàn toàn khác nhau. Tôi thì cứ chăm chú vào việc của mình, còn nó thì luôn có cách biến một chỗ bình thường thành cả một đống câu hỏi.
Sau khi trả tiền hai ổ bánh mì, tôi hỏi anh chủ là tôi có thể ngồi ở quầy bar để chờ đồ ăn không. Anh ta gật đầu, tôi đi vòng sang đó rồi ngồi xuống, một lúc sau anh ta cũng đi vòng sang phía bên kia quầy, đứng gần như ngay đối diện trước mặt tôi rồi hỏi tôi có muốn uống gì không. Tôi chỉ cười nhẹ rồi nói không, sau đó lại cúi đầu vào điện thoại. Thỉnh thoảng tôi mới ngẩng lên nhìn quanh cách trang trí của nhà hàng, thấy ở xa xa có treo vài câu chữ gì đó nhưng ngồi xa quá nên tôi đọc không rõ. Tôi nhìn một lúc rồi lại quay về điện thoại, đại khái tôi vẫn vậy thôi, nếu tôi biết không có lý do gì đặc biệt để hỏi hay nói thêm thì tôi cũng không cố tìm chuyện để nói. Nhưng chính lúc nhìn anh chủ quán đó, tôi lại chợt nghĩ đúng là tuổi trẻ tốt thật.
Chỉ tiếc là hình như tôi đã dùng tuổi trẻ của mình khá hoang phí. Lúc còn trẻ tôi đâu có thật sự hiểu những năm tháng đó quý đến mức nào, tôi cứ nghĩ mình còn rất nhiều thời gian, ngày mai lúc nào cũng còn đó, chuyện gì muốn làm thì để sau làm cũng được. Rồi tới một ngày quay đầu nhìn lại mới thấy những năm đó đã đi qua hết rồi, không có cách nào lấy lại nữa. Nhưng nghĩ vậy rồi tôi lại thấy cũng buồn cười, vì bây giờ tuổi trẻ thì qua rồi mà tôi lại đang ngồi tương tư một người. Hoang phí hay không thì tôi thật sự cũng không biết. Có khi người ngoài nhìn vào sẽ bảo tôi đang phí thời gian vì thích một người mà chẳng biết cuối cùng sẽ đi tới đâu hay có kết quả gì không, nhưng kỳ lạ là tôi lại thấy rất vui.
Tôi có một người để nghĩ tới, có một điều nhỏ để mong, và đôi lúc chỉ cần nhớ tới một nụ cười nào đó thôi là tự nhiên lòng tôi thấy nhẹ hơn một chút. Nếu như vậy cũng được gọi là lãng phí thời gian thì thôi, chắc tôi chấp nhận. Có lẽ dù tôi lên kế hoạch cho cuộc đời mình kỹ đến đâu thì cũng không phải thứ gì trên đời này cũng có thể đem ra cân, đo rồi định giá. Có những thứ rõ ràng chẳng đem lại lợi ích thực tế nào, không giúp tôi kiếm thêm tiền, không làm cuộc sống chắc chắn hơn, thậm chí còn khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn. Nhưng đổi lại, nó làm tôi vui. Vậy thì cái vui trong lòng đó phải định giá bằng cách nào đây, ông nghĩ có đúng không?
Tôi sống đủ lâu để biết có những thứ nhìn rất hợp lý nhưng lại chẳng đem đến cho tôi chút niềm vui nào. Ngược lại, cũng có những thứ chẳng hợp lý bao nhiêu mà lại làm một ngày bình thường của tôi sáng lên một chút. Có lẽ tôi không giải thích được vì sao, mà cũng có lẽ không cần phải giải thích. Nếu một điều gì đó khiến lòng tôi vui hơn một chút, thì có lẽ bản thân nó đã có giá trị rồi. Tôi nghĩ con người nhiều khi cứ thích tìm lý do cho mọi thứ, trong khi có những thứ chỉ cần mình thấy vui là đủ. Ông nghĩ như vậy có đúng không?
Cuối cùng khi ra được tới bãi đậu xe thì tôi mới thật sự thấy mệt. Cả buổi tôi cứ đi hết tầng này tới tầng khác, lúc thì nhìn nghệ thuật, lúc thì nhìn những tổ chức khác nhau, lúc thì ngó mấy chỗ ngồi làm việc, rồi thỉnh thoảng đứng gần lan can nhìn xuống và lại nhớ ra mình vốn không thích độ cao cho lắm. Nhưng tôi vẫn thích nơi đó. Crosstown đẹp theo một kiểu hơi lạ, không hoàn toàn bóng bẩy hiện đại mà cũng không hoàn toàn cũ kỹ. Nó giữ lại rất nhiều dấu vết cũ rồi trộn thêm những thứ mới vào, thế nên cả nơi có một cảm giác riêng mà tôi khó diễn tả. Đi một vòng xong mệt thật, nhưng ít nhất cũng là kiểu mệt mà mình thấy đáng.
Ông biết không, có những ngày của tôi cũng kỳ lạ như vậy đó. Đầu ngày còn đứng trước người ta để chứng minh rằng tôi đã cắt cỏ, cắt cây và làm những gì được yêu cầu, rồi sau đó lại lang thang trong một tòa nhà rộng tới mức gần như một thế giới khác. Trước khi đi còn ghé mua hai ổ bánh mì, một ổ ăn ngay ngoài xe, một ổ mang theo để lát nữa lái sang chỗ con gái. Chân thì mỏi, người thì mệt, vẫn còn phải đi tiếp, vậy mà đầu óc lại thấy khá vui. Tôi cũng không biết như vậy có được gọi là một ngày đặc biệt không, chắc là không. Chỉ là một ngày bình thường của tôi thôi, nhưng nghĩ lại thì hình như chính những ngày bình thường như vậy mới là những ngày tôi nhớ lâu nhất.
Không có chuyện gì thật sự lớn lao xảy ra, chỉ là đủ thứ nhỏ nhỏ chen vào nhau: một lần được người ta gật đầu bảo mình đã làm tốt hơn, một tòa nhà lạ để đi khám phá, một ổ bánh mì lúc đang đói, một người đàn ông khá đẹp trai làm tôi chợt nghĩ tới tuổi trẻ của mình, rồi cuối cùng suy nghĩ lại chạy về một người khác — người mà tôi vẫn đang lặng lẽ tương tư. Có lẽ cuộc sống của tôi cũng chỉ là những chuyện nhỏ như vậy ghép lại thôi. Nghĩ kỹ thì chẳng có gì đặc biệt. Nhưng ít nhất hiện tại tôi thấy vui. Có lẽ như vậy cũng đủ rồi. Ông nghĩ có đúng không?
2026.10.01
diên vỹ
